opus

8.1 inleiding

1

inleiding

wat ga je doen

In deze module ga je je verdiepen in muziek. Je kunt bijvoorbeeld kiezen voor:

  • een instrument te maken (met behulp van lasercutter/3D printer)
  • muziek programmeren met de programmeertaal RUBY
  • mixen met DJ-draaitafel
  • aan de slag met garage-band (iPad)
  • je verdiepen in Logic pro (professioneel muziek editor)

basis

Voordat je echter met muziek aan de slag kunt, moet je je eerst verdiepen in muziektheorie. Hoewel het onderstaande erg beknopt is (en er veel meer over muziektheorie te vertellen is) kun je na deze basis aan je eerste composities beginnen.

notenschrift

Hiernaast is een notenschrift 'Iubilate deo universa terra' (een psalmvers) uit de 9de eeuw afgebeeld.

Ludwig van Beethoven

In de tijd van Beethoven werd het huidige huidige notenschrift gebruikt, waarbij noten als bolletjes of vijf lijnen genoteerd worden. Hiernaast zijn de eerste noten van het muziekstuk 'Für Elise' uit 1810 van Ludwig van Beethoven (1770 - 1827) afgebeeld.

digitale muziek

Bij digitale muziek worden in plaats van notenbalken getallen of letters gebruikt. De klank 'do' wordt C4 genoemd of 60. In plaats van een notenbalk wordt doorgaans een pianoroll gebruikt.

pianoroll

In een pianoroll kun je niet alleen de toonhoogte, maar ook de toonduur gemakkelijk afleiden.

digital audio workstation (DAW)

Apps waarmee je digitaal muziek kunt maken/opnemen worden DAW's genoemd. Garageband (iPad/mac), Logic (mac), Ableton (PC/Mac), cubase (PC/mac) zijn voorbeelden van DAW's.

Om met een DAW om te kunnen gaan hoef je geen noten te kunnen lezen en hoef je geen muziek instrument te kunnen bespelen. Wel is het handig om enige kennis over muziekleer te hebben.

muziekleer (basiskennis)

vals

Een instrument dat niet goed gestemd is (of een zanger die geen toon kan houden) wordt vals genoemd. Het instrument of de persoon speelt of zingt de verkeerde frequentie.

consonant

Westerse muziek wordt in een bepaalde toonsoort gespeeld. Dit wil zeggen dat niet alle noten gebruikt worden. De noten die wel gebruikt worden wordt een toonladder genoemd.

disonant

Noten die niet tot een bepaalde toonsoort behoren worden disonant genoemd. Disonanten worden in westerse muziek als onaangenaam ervaren.

toonladders

Er bestaan in westerse muziek verschillende soorten toonladders. De meest bekende zijn majeur en mineur. Een majeur toonladder klinkt vrolijk, terwijl een mineur toonladders somber klinkt. Zo is dansmuziek vaker majeur en rock is vaker mineur.

majeur toonladders

mineur toonladders

pianotoetsen

Tussen de pianotoetsen C en D zit een zwarte pianotoets. Deze toets wordt afhankelijk van de toonsoort C# of Db genoemd.

  • C# betekend een verhoogde C
  • Db betekend een verlaagde D

Een C# en een Db is dus dezelfde noot.

Opvallend is dat tussen de E en de F en tussen de B en de C geen zwarte toets zit.

C-majeur

De toonafstanden in een C-majeur toonladder zijn als volgt:

←1→  D ←1→  E ←½→  F ←1→  G ←1→  A ←1→  B ←½→  C

Omdat tussen de C en de B en tussen de E en de F geen # of b zit hebben deze noten de toonafstand ½ ipv toonafstand 1.

1↔1↔½↔1↔1↔1↔½

In traditionele westerse muziek wordt de toonafstanden (1↔1↔½↔1↔1↔1↔½) van een majeur toonladder als vrolijk ervaren.

opbouw majeur toonladder

Als je bij C begint met tellen (1↔1↔½↔1↔1↔1↔½) krijg je dus de toonladder van C majeur.

D-majeur

Als je bij D begint met tellen (1↔1↔½↔1↔1↔1↔½) krijg je de toonladder van D majeur.

←1→  E ←1→  F# ←½→  G ←1→  A ←1→  B ←1→  C# ←½→  D

Eb-majeur

Als je bij Eb begint met tellen (1↔1↔½↔1↔1↔1↔½) krijg je de toonladder van Eb majeur.

Eb ←1→  F ←1→  G ←½→  Ab ←1→  Bb ←1→  C ←1→  D ←½→  Eb

opbouw mineur toonladder

Een mineur toonladder wordt in de westerse cultuur ervaren als een melodramatische of droevige toonladder. De toonafstanden van een mineur toonladder zijn als volgt: 1↔½↔1↔1↔½↔1↔1↔:

←1→  D ←½→  Eb ←1→  F ←1→  G ←½→  Ab ←1→  Bb ←1→  C

Als je bij C begint met tellen (1↔½↔1↔1↔½↔1↔1↔) krijg je dus de toonladder van C majeur.

mineur toonladder

Een mineur toonladder wordt in de westerse cultuur ervaren als een melodramatische of droevige toonlader. De toonafstanden van een mineur toonladder zijn als volgt: 1↔½↔1↔1↔½↔1↔1↔:

←1→  D ←½→  Eb ←1→  F ←1→  G ←½→  Ab ←1→  Bb ←1→  C

overige mineur toonladders

Als je bijvoorbeeld een D-mineur toonladder wilt spelen begin je bij de D en tel je daarna 1↔½↔1↔1↔½↔1↔1↔.

Als je de D-majeur en D-mineur toonladder in de tabellen hierboven met elkaar vergelijkt, zie je dat beide toonladders op een aantal punten van elkaar verschillen.

1 Geef aan welke noten zich bevinden in de onderstaande toonladers

  • F# mineur (Eng: F# minor)
  • Bb majeur (Eng: Bb major)

Akkoorden

Akkoorden zijn drieklanken (of meer). De meest gebruikte akkoorden zijn majeur en mineur akkoorden.

Om te weten welke akkoorden je in welke toonsoort kunt gebruiken kun je bijvoorbeeld de website www.piano-keyboard-guide.com/chords-by-key.html

Als je doorklikt (www.piano-keyboard-guide.com/key-of-c.html) op de linkjes onderaan de pagina van piano-keyboard-guide.com kun je zien dat je in de toonsoort van C-majeur de volgende akkoorden kunt spelen:

  • C-majeur (C E G)
  • D-mineur (D F A)
  • E-mineur (E G B)
  • F-majeur (F A C)
  • G-majeur (G B D)
  • A-mineur (A C E)
  • B dim (B D F)

chord progression

Welke akkoorden goed achter elkaar klinken (Eng: chord progression) kun je ook op deze pagina vinden. Akkoorden worden in een 'chord progression' aangegeven met romeinse cijfers.

chord progression in E-mineur

In de toonsoort E-mineur kun bijvoorbeeld je de akkoorden i – VI – VII (Em – C – D) als chord progression spelen.

2 Welke akkoorden speel je in de onderstaande chord progressions?

  • Toonsoort F# mineur met chord progressions i – VI – III – VII.
    • Uit welke noten bestaan deze akkoorden.
  • Toonsoort Bb majeur met chord progressions I – vi – IV – V.
    • Uit welke noten bestaan deze akkoorden.

3 Maak (bijvoorbeeld met GarageBand op de iPad) een eenvoudige compositie.

  • Kies een toonsoort en een chord progressions (bijv: I – vi – IV – V).
  • Maak een melodie met behulp van de noten uit de toonladder van de toonsoort.

 

keuzeopdracht (6)

opties

4 Als je de basis muziekleer enigszins onder de knie hebt kun je aan de slag met één van de onderstaande onderwerpen:

  •     instrument bouwen
    • nodig: lasercutter,3D printer, gitaarsnaren/zaagbladen/blik, gitaarelement/piezo element, Guitar tuner-app (Appstore/Playstore), soldeerbout, gitaarversterker, constructiemateriaal, overig gereedschap, inspiratie: [1] [2] [3] [4]
  •     garageband (iPad DAW)
  •     $ DJ controler (DJ draaitafel)
    • nodig: DJ controler, Serato DJ pro-app™, .mp3 of .wav muziek bestanden (tracks), tutorials: YouTube / Serato
  •     $ Sonic Pi (muziek programmeren met RUBY)
  •     $ Logic Pro (professionel DAW)
    • nodig: Logic pro-app™, tutorials: YouTube / Logic Pro
    • NB: Studio One 5 Prime™ van PreSonus en Ableton Live Lite™ van Splice zijn voorbeelden van gratis (beperkte) DAW-apps.
  •     opnames maken en mixen van een band in een DAW